نابودی زمین

ما در این پست سراغ اتفاقات بلندمدت انسانی که به نابودی زمین منجر خواهد شد نرفتیم بلکه به حوادثی می‌پردازیم که در یک لحظه، می‌توانند به زندگی زمین و تمامی موجودات زنده روی آن، پایان دهند.

شاید باور این موضوع برای بسیاری از ما سخت باشد، اما همان‌طور که زندگی یک انسان در یک لحظه می‌تواند پایان بپذیرد، حیات بر روی زمین نیز همان‌قدر غیر قابل پیش‌بینی است و ممکن است با یک اتفاق به‌ظاهر کوچک، برای همیشه نابود شود.

عمر سیاره زمین به 4/5 میلیارد سال می‌رسد. زمانی بسیار طولانی‌تر از به وجود آمدن انسان و دیگر موجودات زنده در این سیاره. بسیاری از اتفاقات معمول جامعه انسانی و رفتار‌های اشتباه ما می‌تواند به‌تدریج، به حیات این سیاره پایان دهد.

البته ما در این مقاله سراغ اتفاقات بلندمدت انسانی که به نابودی زمین منجر خواهد شد نرفتیم بلکه به حوادثی می‌پردازیم که در یک لحظه، می‌توانند به زندگی زمین و تمامی موجودات زنده روی آن، پایان دهند. شاید باور این موضوع برای بسیاری از ما سخت باشد، اما همان‌طور که زندگی یک انسان در یک لحظه می‌تواند پایان بپذیرد، حیات بر روی زمین نیز همان‌قدر غیر قابل پیش‌بینی است و ممکن است با یک اتفاق به‌ظاهر کوچک، برای همیشه نابود شود.


انفجار پرتو گاما

انفجار پرتو گاما (Gamma-Ray Burst)، یک نوع انفجار الکترومغناطیسی است که در فرکانس بسیار بالا رخ می‌دهد. این انفجار معادل انرژی خواهد بود که خورشید در طول 10 میلیارد سال تولید می‌کند. یک انفجار آنی ستاره‌ای می‌تواند این شکل عجیب از آزادسازی انرژی را تولید کند.

در صورت رخ دادن چنین انفجاری در منظومه شمسی، تشعشعات این انفجار، لایه اُزون زمین را نابود خواهد کرد. موضوعی که به مرگ انسان و اغلب موجودات زنده زمین منجر خواهد شد. بسیاری از دانشمندان باور دارند که چنین انفجاری پیش‌ازاین نیز رخ‌داده و به خاطر همین انفجار است که نسل بسیاری از موجودات کهن بر روی زمین، منقرض‌شده است.


شعله فضایی

در سال 2012، حیات زمین با در معرض یک شعله و انفجار فضایی قرار گرفتن به خطر افتاد. هرچند این اتفاق، تلفات جانی نداشت، اما می‌تواند در سطحی بزرگ‌تر، به زندگی بر روی زمین پایان دهد. در این سال، خروج جرم از تاج خورشیدی که به شعله فضایی یا انفجار خورشیدی مشهور است، از مدار زمین عبور کرد و تنها چند ساعت تفاوت باعث می‌شد که زمین به نابودی کامل برسد. برخورد چنین جرمی با زمین می‌تواند انفجاری معادل چندین بمب اتم داشته باشد.

علاوه بر خطرات برخورد چنین جرم آتشینی با زمین، نابودی لایه اُزون را نیز باید در نظر گرفت. عبور این انفجار از این لایه، منجر به سوراخ شدن همیشگی اُزون خواهد شد و بدون شک زندگی زمینی را به خطر خواهد انداخت. یک تحقیق در سال 2017 به این نتیجه رسیده است که تا 100 سال آینده، شاهد برخورد یک جرم خورشیدی آتشین با زمین خواهیم بود که 10 هزار میلیارد خسارت را به زمین وارد خواهد کرد.


مواد مذاب و آتش‌فشان

در گذشته‌ای نه‌چندان دور بر روی زمین، نیمی از تمامی موجودات زنده بر اثر حرکت مواد مذاب نابود شده‌اند. تغییرات رخ‌داده در دمای زمین و فاصله گرفتن فصول سرد و گرم از هم، منجر به تغییر رفتار لایه‌های درونی زمین و فعال شدن آتش‌فشان‌ها می‌شود. چنین مواد مذابی نه تنها سطح محل برخورد را نابود می‌کند، بلکه میزان دی‌اکسید کربن موجود در هوا را نیز افزایش می‌دهد. با این تغییر، تنفس برای اغلب موجودات زنده غیرممکن می‌شود و دریا‌ها نیز به‌سرعت آلوده خواهد شد.

باران‌های اسیدی آخرین نتیجه رخ داده بر اثر حرکت مواد مذاب بر سطح زمین است که بدون شک نسل بسیاری از گیاهان را منقرض خواهد کرد. در پایان زمین به‌قدری گرم خواهد شد که شاید انسان‌های باقی‌مانده ترجیح دهند به سیاره‌ای دیگر کوچ کنند.


خطای انسانی در برخورددهنده هادرونی بزرگ

برخورددهنده هادرونی بزرگ (Large Hadron Collider)، یک شتاب‌دهنده ذره‌ای و برخورددهنده مستقر در سازمان تحقیقاتی در سرن سوئیس است. در این آزمایشگاه، پروتون‌ها، در یک تونل 27 کیلومتری شتاب گرفته و به‌اندازهٔ 14 تریلیون الکترون‌ولت انرژی می‌گیرند و با هم برخورد می‌کنند تا این برخورد، ردی از بوزون هیگز را نشان‌دهد.

در سال 2009، یک اتفاق عجیب در برخورددهنده هادرونی بزرگ رخ داد که منجر به افزایش دمای بسیار بالای این آزمایشگاه لوله‌ای شکل شد. یک تکه نان در قسمت بالایی این برخورددهنده هادرونی، دلیل اصلی افزایش دما در این تونل 27 کیلومتری بود. بسیاری از دانشمندان باور دارند که وجود این تکه نان نه از طریق عوامل بیرونی، بلکه بر اثر حرکت در زمان/مکان رخ داده است. این دانشمندان باور دارند که تکرار چنین حادثه‌ای در سطح، می‌تواند زمین و تمامی موجودات زنده آن را در یک سیاه‌چاله دفن کند.
 

ادامه مطلب

شاید در مورد کمبود آب و نفت و زنبور‌های عسل چیز‌هایی شنیده باشید، اما منابع و چیز‌های دیگری هم هست که در حال تمام شدن هستند یا فقط به دلیل مدیریت نادرست دیگر وجود نخواهند داشت و نبود آن‌ها بر تمام عرصه‌های زندگی ما اثر خواهد گذاشت؛ و این هم شش موردی که ممکن است از آن بی‌خبر باشید.


1. جا در مدار زمین

برخورد اشیائی که در مدار زمین سرگردانند ممکن است باعث آسیب به شبکه‌های ارتباط‌ات تلفنی بشود. تا سال 2019 حدود 500 هزار وسیله در مدار زمین قرار دارد که فقط حدود 2000 تای آن‌ها کار می‌کند و فعال هستند، ماهواره‌هایی که ما هرروزه برای ارتباطات و راهیابی و تماشای برنامه‌های مورد‌علاقه‌مان استفاده می‌کنیم. باقی چیز‌ها بقایای موشک‌ها و سفینه‌های فضایی و چیز‌های دیگری هستند که با مدار زمین برخورد کرده‌اند.

خوب مشکل کجاست؟ این 500 هزار فقط تعداد چیز‌هایی است که قابل رهگیری است و هر روز مقداری به آن اضافه می‌شود. با پیشرفت فناوری، فرستادن و پرتاب اشیا مختلف به مدار زمین آسان و آسان‌تر می‌شود. هرچند معمولاً پرتاب اشیا به مدار زمین خبر خوبی برای ما انسان‌ها تلقی می‌شود، اما هیچ مقرراتی برای این اشیا‌ء که بالای سیارهٔ ما به هم برخورد کنند، وجود ندارد و هیچ سامانه‌ای هم برای جمع آوری اجزا و خرده‌ها و بقایای این ابزار‌ها و وسایل وجود ندارد و آن‌ها در مدار زمین جمع و روی هم انباشته می‌شوند.

هر چه مدار زمین شلوغ‌تر شود، احتمال اینکه این اشیاء با هم برخورد کنند بیشتر می‌شود و در نتیجه به شبکه‌هایی که ما برای راهیابی به آن‌ها نیاز داریم و تلفن‌هایی ما را به هم وصل می‌کند و سامانه‌های پیگیری وضعیت هوا آسیب جدی وارد خواهد شد. هم‌چنان تلاش‌های بسیاری برای حل این مسئله در جریان است، اما هنوز راه‌حلی پیدا نشده است.


2. شن

با این سرعتی که ما از شن استفاده می‌کنیم، طبیعت توان بازتولید آن را ندارد لابد فکر می‌کنید دیگر این یکی امکان ندارد، چطور ممکن است ما دچار کمبود شن باشیم وقتی تمام ساحل‌ها و صحرا‌ها پر از شن است؟ حقیقت این است که بنا به گزارش سازمان ملل، شن و هم‌چنین سنگریزه، یکی از بیشترین میزان مادهٔ جامد موجود روی زمین است و ما با سرعتی خیلی بیشتر از سرعت بازتولید طبیعی آن در حال مصرف آن هستیم.

هزاران سال طول می‌کشد تا شن بر اثر فرسایش تولید شود و هرروزه در ساختمان‌سازی، احیای خاک و تصفیهٔ آب و حتی در ساخت شیشهٔ منازل و تلفن‌های همراه از شن استفاده می‌شود. کمبود و از بین رفتن شن، زیست‌بوم‌های آسیب‌پذیر را تهدید می‌کند، برای نظارت جهانی بر تنظیم میزان مصرف روزافزون این منبع به‌شدت آسیب‌پذیر، تلاش‌ها و درخواست‌های مختلفی شده است.


3. هلیوم

هلیوم نه فقط در بادکنک‌ها بلکه در دستگاه‌های تصویر‌برداری تشخیص پزشکی هم کاربردی حیاتی دارد. شاید این بار اگر بادکنک پر‌شده از گاز هلیوم را در مهمانی‌ها هوا کنید، احساس گناه کنید. گاز هلیوم هم یکی از منابع محدود زمین است که از لایه‌های عمیق زیر زمین استخراج می‌شود و شاید فقط به اندازهٔ مصرف چند دههٔ دیگر باقی مانده باشد. بعضی برآورد می‌کنند که فقط بین 30 تا 50 سال دیگر منابع این گاز باقی بمانند.

ممکن است فکر کنید این گاز فقط برای شادی و خوشحالی جشن تولد بچه‌ها کاربرد دارد، اما هلیوم کاربرد مهم پزشکی هم دارد: خنک کردن مغناطیس‌های دستگاه‌های ام‌آر‌آی؛ و این دستگاه‌ها انقلابی در تشخیص و درمان سرطان و صدمات مغزی و نخاعی به وجود آورده‌اند.


4. موز

می‌توانید آیندهٔ بدون موز را تصور کنید؟ ویرانشهر نه‌چندان دور ما در آینده احتمالاً کمترین مشکلش نبود اسموتی و شیر‌موز خواهد بود. بیشتر موز جهان که به فروش می‌رسد در معرض تهدید بیماری قارچی پاناماست. بیشتر موز‌هایی که در جهان مصرف می‌شود گونهٔ "موز کاوندیش" است که از یک درخت تولید می‌شوند و، چون همهٔ گونه‌ها شبیه یکدیگر هستند، بیماری پاناما می‌تواند به سرعت در تمام گونه‌های موز شیوع پیدا کند.

این اتفاق چندین سال پیش هم افتاده است؛ در حدود سال 1950 بیماری مشابهی تمام محصول موز جهان را از بین برد و کشاورزان را واداشت تا از گونهٔ "گروس میشل" به گونهٔ "کاوندیش" روی بیاورند. پژوهشگران در تلاشند تا گونه‌های مقاوم‌تری در برابر حملات بیماری‌های قارچی تولید کنند که در عین‌حال خوشمزه هم باشند.


5. خاک

برای پرورش مواد غذایی نیاز به خاک سطحی داریم اگرچه منابع خاک جهان ناگهان به پایان نخواهد رسید، اما ما چنان از منابع خاک زمین بد استفاده می‌کنیم که نیاز به توجه و مراقبت دارد. خاک سطحی خارجی‌ترین لایهٔ خاک است که گیاهان بیشترین مواد حیاتی مورد نیاز خود را از آن تأمین می‌کنند.

'صندوق جهانی طبیعت' که یک اتحادیهٔ غیردولتی و بین‌المللی برای حفاظت از محیط زیست است، برآورد کرده است که حدود نیمی از خاک سطحی جهان در طول 150 سال گذشته از بین رفته است و حدود 500 سال طول می‌کشد که فقط 2،5 سانتی‌متر خاک سطحی به طور طبیعی ساخته شود. فرسایش، کشاورزی فشرده، جنگل‌زدایی و گرمایش زمین همه در نابودی خاک سطحی زمین نقش دارند، خاکی که بیشترین حجم تولید محصولات خوراکی در جهان وابسته به آن است.


6. فسفر

در آینده‌ای نه‌چندان دور ممکن است نتوانید کبریت بکشید، اگر منابع محدود فسفر در جهان تمام شود. در نگاه اول ممکن است فکر کنید فسفر هیچ نقشی در زندگی روزانه‌ٔ ما ندارد. اما فسفر نه فقط از لحاظ بیولوژیکی در ساختمان دی‌ان‌ای انسان نقش حیاتی دارد بلکه یکی از انواع کود‌های مؤثر کشاورزی است که هیچ جانشینی برای آن هنوز یافت نشده است.

اکنون فسفر به جای اینکه با فضولات جانوری و گیاهی به خاک برگردد بیشتر اوقات همراه با محصولات به شهر‌ها برده می‌شود و در نهایت از طریق شبکه‌های فاضلاب به دریا‌ها ریخته می‌شود. با ادامهٔ جریان امور به این صورت که هست، برآورد می‌شود که منابع فسفر موجود در جهان بین 35 تا حداکثر 400 سال دیگر باقی بماند و بعد از آن همهٔ ما حتماً گرسنه خواهیم ماند.

مرجع